Helena Modrzejewska oklaskiwała pleszewiankę Jadwigę Kierską

Irena Kuczyńska17 września 202112min0
Helena Modrzejewska - wybitna polska aktorka, oklaskiwała w 1902 roku utalentowaną pleszewiankę Jadwigę Kierską, która grała w komedio - operze "Skalmierzanki" w reżyserii doktora Teodora Kubackiego.
Chata-za-wsia-1922x-1.jpg

Notatkę tej treści zamieścił Bonifacy Wróblewski w broszurze „Amatorski ruch teatralny w Pleszewie 1869 – 1969” wydanej przez Pleszewskie Towarzystwo Kulturalne i Muzeum Regionalne w Pleszewie.

Zwrócił mi na nią  uwagę Andrzej Zmyślony – animator kultury z Kalisza, autor scenariuszy spektakli upamiętniających pobyty wielkiej aktorki w Żegocinie u Teofilii i Józefa Chłapowskich – brata swojego męża Karola.

O tym, że Helena Modrzejewska bywała w Żegocinie, że miała ufundować naszyjnik jako wotum ofiarowane Matce Bożej Żegocińskiej, wiedzieliśmy z wcześniejszych przekazów. Pamięć o Helenie Modrzejewskiej goszczącej w Żegocinie kultywuje tamtejszy Ośrodek Kultury.

Gabinet Heleny Modrzejewskiej w Żegocinie
Gabinet Heleny Modrzejewskiej w Żegocinie
Gabinet Heleny Modrzejewskiej w Żegocinie

Ale o tym, że  uczestniczyła w życiu kulturalnym nawet Pleszewa, dowiadujemy się z broszury Bonifacego Wróblewskiego.  Na str. 6 w/w wydawnictwa czytamy:

Reżyserowaną przez Teodora Kubackiego komedio-operę „Skalmierzanki” J.N. Kamińskiego , oklaskiwała w styczniu 1902 roku najwybitniejsza polska aktorka Helena Modrzejewska, przebywająca właśnie u Chłapowskich w Żegocinie. Podobała jej się szczególnie gra 17 – letniej utalentowanej  Jadwigi Kierskiej , której po spektaklu zaproponowała wstąpienie na scenę zawodową. Jednakże Jadwiga Kierska pozostała wierna pleszewskiej scenie amatorskiej i występowała na niej do 1933 roku.

Gdzie odbywało się przedstawienie? Można domniemywać, że miało ono miejsce w hotelu „Victoria” – u druha Czarneckiego, czyli w sali przy ul. Poznańskiej 36, czyli tam gdzie aktualnie mieści się kino „Hel”.

Hotel Victoria p. Czarneckiego w Pleszewie (foto z albumu „Pleszew na starych pocztówkach”
Reklama hotelu – Muzeum Regionalne w Pleszewie

Przedstawienie reżyserował pleszewski lekarz, społecznik dr Teodor Kubacki, który w 1891 roku utworzył w Pleszewie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Raz w roku „Sokół organizował przedstawienia teatralne połączone z zabawą karnawałową.

Towarzystwo Gim nastyczne „Sokół”

Wspomniane wydarzenie z udziałem Heleny Modrzejewskiej mogło być też przedstawieniem połączonym z karnawałową zabawą.

TG „Sokół” zakończyło działalność w 1914 roku wystawieniem komedii „Zemsta” wg hr Aleksandra Fredro. Repertuar „Sokoła” był polski, przeważały w nim sztuki o tematyce historycznej i wymowie patriotycznej – pisze Bonifacy Wróblewski.

Życie teatralne w Pleszewie przełomu XIX i XX wieku kwitło.  Wystawiało swoje przedstawienia Towarzystwo Śpiewacze „Lutnia”, Krotochwile i jednoaktowe komedyjki w sali p. Lewandowskiego przy ul. Kilińskiego 1  wystawiało założone w 1898 roku Towarzystwo Robotników Polsko – Katolickich.

W tejże sali w 1910 krotochwilę „Ulicznik warszawski” z zabawą bezalkoholową wystawiło  Towarzystwo Zupełnej Wstrzemięźliwości „Wyzwolenie”.

„Żywe obrazy” wystawiała też Czytelnia dla Kobiet, np. na zebraniu 2 marca 1912 roku na zebraniu Związku Towarzystw Polskich w Pleszewie, wystawiono wieczornicę ku czci Zygmunta Krasińskiego.

Rosła liczba polskich stowarzyszeń w Pleszewie, w 1912 roku, było ich 20 i każde coś wystawiało. Prawdopodobnie grała w przedstawieniach Jadwiga Kierska.

Spektakl „Chata za wsią”
Spektakl „Chata za wsią”

W listopadzie 1912 roku z inicjatywy Seweryna Samulskiego, na zebraniu Związku Towarzystw Polskich, utworzono Komisję Teatralną. W jej skład weszli dr Teodor Kubacki, przemysłowiec Seweryn Samulski i Ludomira Likowska – żona lekarza.

W 1914 roku, odbył się ostatni, przed I wojną wyżej wspomniany spektakl „Zemsta” wg Fredry.

W 1918 roku, przed samym powstaniem wielkopolskim w sali hotelu „Victoria” Towarzystwo Czytelni Ludowych wystawiło sztukę Marian a Bałuckiego „Radca pana radcy”.

Pierwszy w niepodległej Polsce spektakl odbył się 2 marca 1919 roku w sali hotelu „Wiktoria” – był to obrazek sceniczny M. Bogusławskiej „Kto im łzy powróci”. Zorganizowało je Towarzystwo Kobiet Pracujących i Drużyna Skautowa im. Królowej Jadwigi.

Nazwisko Jadwigi – Kierskiej – Helwig pojawia się znów w 1922 roku. W sali przy ul. Poznańskiej – dziś kino Hel, Koło Dramatyczne im. Wyspiańskiego w Pleszewie, utworzone po odzyskaniu niepodległości, wystawiono „Chatę za wsią” wg powieści J.I. Kraszewskiego. Wystąpiło 37 osób, m.in. Jadwiga Kierska – Helwig,  Maria Bociańska – Radomska, Zofia Pohl – Bociańska, Tadeusz Tuczyński i jego żona Wanda z Radomskich.

Międzywojenny Pleszew był siedzibą wielu grup teatralnych z Kołem Dramatycznym  im. Wyspiańskiego na czele. Żywe obrazki i przedstawienia wystawiały różne organizacje, niekoniecznie teatralne. Bonifacy Wróblewski nie przytacza nazwisk wszystkich aktorów amatorów, chociaż w opracowaniu  nie brakuje tytułów przedstawień.

\W 1929 roku wystawiono w Pleszewie tragedię „Mazepa” wg Juliusza Słowackiego. Autorem kunsztownej dekoracji  był Tadeusz Tuczyński.

W 1933 roku Koło Dramatyczne im. Wyspiańskiego wespół z Towarzystwem Miłośników Nauki i Sztuki wystawiło  „Wesele” St. Wyspiańskiego w reżyserii Eugeniusza Olmy – polonisty z gimnazjum.

„Wesele” rok 1933 – Jadwiga Kierska – Hellwig w roli Kliminy i jej córka Jadwiga w roli Zosi

Powtórzono je kilkakrotnie w Bursie Bractwa Kurkowego – dziś kino „Hel”. Sprawozdania, polemiki i recenzje zamieszczała „Gazeta Pleszewska”.

W „Weselu” rolę Kliminy zagrała Jadwiga Kierska – Hellwig, rolę Zosi zagrała jej córka Teresa Hellwiżanka.

Mógł to być ostatni występ Jadwigi Kierskiej – Hellwig, której Helena Modrzejewska doradzała robienie kariery aktorskiej.

Postanowiłam dotrzeć do osób, które mogły znać Jadwigę Kierską – Helwig. Okazuje się, że dom przy ul. Wojska Polskiego 10 – w dwudziestoleciu międzywojennym ul. Karola Marcinkowskiego, który należał do rodziny Kierskich, teraz należy do Ireny Miecznik, która pokazuje mi pamiątki po Jadwidze Kierskiej.

Jest ich niewiele. Małżonkowie Kierscy – Jadwiga i Leon – notariusz – w 1904 roku kupili kamienicę od Niemca. Mieli pięcioro dzieci. Jadwiga wychowywała je sama, bo małżonek ją opuścił. Wyjechał z pleszewianką – siostrą Teodora Miecznika, którego kuzyn ożenił się z jedną z Hellwiżanek – Zofią.

Dom, w którym mieszkała Jadwiga Kierska – Hellwig

W czasie okupacji Helwigowa została z córkami wysiedlona z domu, mieszkali w nim Niemcy. Po wojnie panie Hallwig wróciły do siebie. Zofia Hellwiżanka – córka Jadwigi Kierskiej, wyszła za mąż za wdowca Bernarda Sopparta – kuzyna Teodora Miecznika – teścia Ireny Miecznik, której Zofia Soppartowa dom zapisała.

W salonie domu przy ul. Wojska Polskiego 10 stoi jeszcze kredens z czasów Jadwigi Kierskiej – Hellwig. Irena Miecznik pokazuje mi stare dokumenty, meldunkowe księgi, zdjęcia. Nie ma, niestety zdjęć Jadwigi Kierskiej z czasów jej przygody z aktorstwem. A trwała ona ponad 30 lat.

W środku siedzi Jadwiga Kierska – Hellwig, obok z lewej jej córka Zofia , od lewej pierwsza stoi Aleksandra Nafalska – nauczycielka SP nr 1 oraz LO w Pleszewie

Jadwiga Kierska w latach 50. XX wieku
Salon z kredensem z czasów Jadwigi Kierskiej – Hellwig

Dlatego warto upamiętnić chociaż niewielkim wpisem kobietę, którą skomplementowała Helena
Modrzejewska. Kobietę, która potrafiła łączyć obowiązki matki pięciorga dzieci ze swoimi artystycznymi pasjami.

Córka Jadwigi Kierskiej – Zofia Soppartowa była przedszkolanką. Pracowała m.in. w przedszkolu, w którym dzisiaj mieści się Państwowa Szkoła Muzyczna I st. im. W. Kilara. Organizowała przedszkole, o czym można przeczytać w kronice:

Kronika przedszkola
Powojenne przedszkolaki – z prawej Zofia Soppart zd. Hellwig

Historia kamienicy, w której było po wojnie przedszkole a teraz jest szkoła muzyczna    TUTAJ