Z pleszewskiego cmentarza zniknął grobowiec zasłużonego pleszewianina. Sprawa budzi emocje

Z cmentarza przy ul. Kaliskiej w Pleszewie zniknął grobowiec Stanisława Broekere — społecznika, prawnika i współtwórcy lokalnych instytucji. W jego miejscu powstało sześć nowych kwater. Decyzja wzbudziła sprzeciw licznych mieszkańców miasta w tym lokalnych autorytetów.

Sprawa oburzyła część mieszkańców, w tym profesora Andrzeja Gulczyńskiego – autora biogramu Stanisława Broekere. To właśnie pleszewianin prof. Andrzej Gulczyński opublikował w mediach społecznościowych poruszający wpis:

„Był sobie nagrobek… Spoczywał w nim Stanisław Broekere (1828–1899), sędzia, później adwokat, postać niezwykle zasłużona dla Pleszewa. (…) Jego nagrobek stał niedaleko wejścia na cmentarz przy ul. Kaliskiej w Pleszewie, lecz właśnie zniknął. Szkoda, że dołączył do Bendlewiczów i Pomorskich, których nazwiska już wcześniej wymazano z pleszewskich nagrobków. Tym razem to swoista deweloperka”.

Profesor przypomniał, że Broekere nie był postacią anonimową — jego biogram otwierał napisaną przez niego a wydaną przed laty przez Pleszewskie Towarzystwo Kulturalne broszurę „Sylwetki zasłużonych pleszewian z okresu pruskiej niewoli”.

Kim był Stanisław Broekere

Stanisław Broekere urodził się 23 lipca 1828 r. w Przytoczni. Po ukończeniu gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu rozpoczął studia prawnicze w Berlinie. Przerwał je w czasie wydarzeń 1848 roku, wstępując do polskich oddziałów i walcząc m.in. pod Wrześnią i Miłosławiem. Po upadku powstania wrócił na studia, a następnie pracował jako sędzia w Kępnie i Gostyniu. W 1865 roku na stałe związał się z Pleszewem, gdzie działał jako adwokat i notariusz oraz członek wydziału powiatowego. Był jedną z kluczowych postaci życia społecznego miasta w XIX wieku. Wśród jego zasług znajdują się m.in.:

organizowanie działalności patriotyczno-kulturalnej,
rozwój życia teatralnego,
tworzenie biblioteki,
współtworzenie instytucji finansowych będących poprzedniczkami banku spółdzielczego,
współzałożenie w 1891 r. miejscowego gniazda „Sokoła”.

Cieszył się dużym szacunkiem mieszkańców — zarówno Polaków, jak i władz pruskich — za kompetencje zawodowe i działalność społeczną. Zmarł 24 kwietnia 1899 roku i został pochowany na cmentarzu przy ul. Kaliskiej. Ale jego miejsce pochówku zostało zlikwidowane. Powstało na tym miejscu 6 nowych kwater. Co nie wszystkim się podoba. Więcej o Stanisławie Broekere TUTAJ

Parafia: grobowiec był w bardzo złym stanie

Opublikowany przez prof. Gulczyńskiego wpis wywołał emocje. Zwłaszcza osób zainteresowanych historią miasta Pleszewa Ale nie tylko. O wyjaśnienia likwidacji grobowca znanego pleszewianina zwróciłam się do administratora cmentarza, proboszcza fary ks. Dariusza Brylaka. Przyznał on, że grobowiec — będący w bardzo złym stanie technicznym — musiał zostać rozebrany. Nikt się nim nie opiekował od dawna. Jednocześnie duchowny wyjawił swój pomysł upamiętnienia Stanisława Broekere tablicą na Murze Pamięci przy kościele farnym. Jego zdaniem, powinno powstać gremium decydujące, kogo można w ten sposób uhonorować. Nie wykluczył także utworzenia symbolicznego grobu na cmentarzu. Ksiądz przewiduje, że takich opuszczonych grobów jak ten Broekere będzie więcej.

Grobowiec Państwa Broekere przed rozbiórką foto Andrzej Gulczyński

Fragment tablicy nagrobnej foto Andrzej Gulczyński

Mur Pamięci – to tu proboszcz ks. Dariusz Dylak chciałby upamiętnić Stanisława Broekera

Muzeum: grobu nie było już w ewidencji

Dyrektor Muzeum Regionalnego Adam Staszak przypomina sobie, że miejscem pochówku Stanisława Broekere interesował się kiedyś Bank Spółdzielczy — przy okazji jubileuszu grobowiec został oczyszczony. Jak dodaje dyrektor, grobu, który fizycznie był, nie było już w ewidencji cmentarza prowadzonej przez ks. prałata Henryka Szymca. Jednak o tym, czy BS zamierza włączyć się w upamiętnienie pleszewianina, którego grób skopano, nie zdołałam się dowiedzieć, bo pani prezes jest na urlopie.

Burmistrz: pamięć powinna zostać na cmentarzu

Burmistrz Arkadiusz Ptak uważa, że pamięć o Stanisławie Broekere powinna pozostać na cmentarzu. Jego zdaniem jedna z sześciu nowych kwater, które powstały na miejscu rozebranego grobowca, powinna zostać przeznaczona na upamiętnienie zasłużonego pleszewianina. — Jeśli parafia jako właściciel cmentarza wyłoży połowę wartości pomnika, miasto dołoży drugie 50 procent — deklaruje burmistrz.

6 kwater, które wydzielono po likwidacji grobowca Stanisława Broekera i jego żony

Przypomina przy tym podobne działania miasta w przeszłości — m.in. współfinansowanie nowego nagrobka rodziny Kubackich ( lekarz pleszewski i córka profesorka liceum) czy wykonanie pomnika Stefana Karczewskiego, pierwszego burmistrza Pleszewa po odzyskaniu niepodległości. W przypadku Stanisława Broekere samorząd również jest gotów pokryć połowę kosztów — pod warunkiem udziału parafii, która po likwidacji grobowca zyskała sześć nowych kwater. Według mieszkańców jedna kwatera na tym cmentarzu kosztuje obecnie około 2 tys. zł. O doktorze Kubackim więcej TUTAJ

Stefan Karczewski – pierwszy burmistrz Pleszewa po odzyskaniu niepodległości

Szczątki zostały na miejscu

Jeśli chodzi o doczesne szczątki Stanisława Broekere i jego żony, to Gerard Wawroski – właściciel firmy pogrzebowej, która przeprowadzała likwidację grobowca małżonków Broekere, potwierdził mi, że zostały „zakopane głębiej”. Znaczy to, że one w ziemi są.

Księża będą mieli pomnik z nazwiskami

I jeszcze jedna ciekawostka. Proboszcz fary zdradził swoje plany dotyczące wspólnego grobu kapłanów, którzy pracowali w Parafii Ścięcia św. Jana Chrzciciela w latach 1857 (wtedy powstał cmentarz) – do 1896 (wtedy ks. Kazimierz Niesiołowski przybył do Pleszewa). Ks. Dariusz Brylak zamierza upamiętnić ich tablicą imionami, nazwiskami i z datami pracy w parafii. Duży grób znajduje się za nagrobkami księży po prawej stronie w głównej alei.