Irena Kuczyńska
Od kilku lat Klub Kobiet Ławka nr 4 udowadnia, że Imieniny Anny mogą być czymś znacznie więcej niż tylko okazją do spotkania. To święto pamięci o kobietach, które współtworzyły historię Pleszewa. Wszystko zaczęło się od Anny z Tęczyńskich Raciborskiej – (1488 – 1550 lub 1552) zwanej Anną Pleszewską – właścicielki miasta w pierwszej połowie XVI wieku. Z czasem do grona bohaterek dołączyły kolejne niezwykłe postacie.
Pani Pleszewska – czyli księżna Anna z Tęczyńskich Raciborska
Ławka Anny z Tęczyńskich – Raciborskiej
W 2023 roku przy ul. św. Ducha odsłonięto Ławkę Anny z Tęczyńskich – Raciborskiej zwanej też Pleszewską. Stanęła właśnie tam, ponieważ w 1518 roku z fundacji Anny powstał w tym miejscu kościół św. Ducha i szpital dla ubogich. Po późniejszym pożarze fundatorka zapewniła również środki na utrzymanie odbudowanej świątyni. Kościół przetrwał do 1854 roku. Po kolejnym pożarze nie został już odbudowany, a jego istnienie przypomina dziś jedynie nazwa ulicy św. Ducha, nadana przez Radę Miejską w 1990 roku.
Histo(hersto)ryczna ławka księżnej Anny Pleszewskiej odsłonięta
Drugie Imieniny Anny z herstorycznym spacerem, wystawą, biesiadą i koncertem
Ławka Dory Mukułowskiej
W 2025 roku Imieniny Anny połączono z upamiętnieniem urodzonej w Kowalewie malarki Teodory Mukułowskiej, znanej jako Dora. Na parkingu przy dworcu kolejowym w Kowalewie odsłonięto poświęconą jej ławkę z kodem QR prowadzącym do biografii artystki, a jesienią na kamienicy przy ul. Sienkiewicza w Pleszewie, pojawił się mural przypominający o jej twórczości. Tam również umieszczono kod QR, dzięki któremu można poznać historię malarki.
Ławka Dory Mukułowskiej w Kowalewie – hołd dla zapomnianej artystki WIDEO
Ślad kobiety, ślad historii – Klub Ławka nr 4 odsłania mural Dory Mukułowskiej
Harcerstwo
Tegoroczne, IV Imieniny Anny, odbędą się 24 lipca 2026 roku i poświęcone będą Marii z Bociańskich – Radomska – (1889 – 1965) harcerce, społeczniczce, uczestniczce walki o polskość i niepodległość oraz założycielce Żeńskiej Drużyny Skautowej im. Królowej Jadwigi w Pleszewie. Jak przypomina regionalistka, herstoryczka, Agnieszka Słupianek-Winkowska w okolicznościowym wydawnictwie, drużyna powstała w 1916 roku i była pierwszą tego typu organizacją w Wielkopolsce poza Poznaniem.
Strajk i wilczy bilet
Historia Marii Bociańskiej rozpoczęła się jednak znacznie wcześniej. W 1902 roku, jako uczennica Szkoły Powszechnej w Pleszewie, wraz z koleżanką Marią Majewską, wzięła udział w słynnym strajku szkolnym przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim. Obie dziewczyny przez trzy lata wytrwale uczestniczyły w proteście, za co otrzymały świadectwa uniemożliwiające dalszą naukę w oficjalnym systemie szkolnym czyli „wilcze bilety”.
Małżeństwo i powstanie
W 1917 roku Maria Bociańska poślubiła Władysława Radomskiego – ogrodnika i współwłaściciela Fabryki Konserw i Marmolady w Pleszewie. Rok później weszła w skład Rady Ludowej na Powiat Pleszewski. W czasie Powstania Wielkopolskiego organizowała zaplecze finansowe oraz dostarczała zaopatrzenie powstańcom, między innymi w rejon Chachalni. Pomagała swojemu bratu Ludwikowi Bociańskiemu, organizować w Pleszewie oddziały powstańcze.
Pleszewskie patriotyczne telegramy przysłane na ślub Marii i Władysława Radomskich
Macierzyństwo
W okresie międzywojennym aktywnie działała społecznie. Angażowała się w działalność harcerską, Towarzystwo Czytelni Ludowych oraz Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet. Jednocześnie wychowywała siedmioro dzieci: 4 córki i 3 synów (pielęgniarkę Marię, oficera zawodowego Józefa, lekarza Kazimierza, historyczkę Jadwigę, ekonomistę Władysława, mechanika samochodowego Ludwika oraz mgr rehabilitacji Teresę) łącząc obowiązki rodzinne z pracą społeczną. Od 1936 roku była wdową.
Okupacja i medale
Podczas okupacji dom Radomskich przy ul. Poznańskiej – w miejscu, gdzie dziś znajduje się pawilon przy ul. Bogusza – był miejscem tajnego nauczania oraz schronieniem m.in. dla członka Armii Krajowej Józefa Krychowskiego. W opracowaniu Agnieszki Słupianek – Winkowskiej czytamy, że ” za działalność niepodległościową i społeczną została odznaczona Medalem Niepodległości, Medalem Walki o Szkołę Polską oraz Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym”. Maria Radomska zmarła w 1965 roku. Spoczywa na cmentarzu przy ul. Kaliskiej.
Brat Ludwik Bociański
Wspomniany wyżej młodszy brat Marii, pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego Ludwik Bociański (1892 – 1970) był przywódcą Powstania Wielkopolskiego w Pleszewie, działaczem niepodległościowym, wojewodą wileńskim i poznańskim II RP, Kawalerem Orderu Virtuti Militari.
Dom przy Poznańskiej
Z domem Radomskich przy ulicy Poznańskiej wiążą się również moje osobiste wspomnienia. Pamiętam ukryty wśród drzew dom państwa Radomskich. Prowadziła do niego wąska ścieżka pomiędzy kamienicą doktora Sągina a posesją Sobczyńskich. Jeszcze do niedawna rosły tam stare drzewa – pozostałość po ogrodzie Radomskich, które wycięto podczas zagospodarowywania terenu wokół pawilonu.
Wspomnienia
Byłam kiedyś w tym domu. Znałam także syna Marii Radomskiej – pana Ludwika, zwanego przez znajomych „Lulem”. Gdy w 1973 roku rozpoczęto budowę bloków przy dzisiejszych ulicach Reja i Modrzewskiego, on i jego siostra Maria, przenieśli się do nowego domu przy ul. Zachodniej. Takie wspomnienia sprawiają, że historia przestaje być jedynie zbiorem dat i nazwisk – staje się częścią pamięci mieszkańców.
Ławka i spacer
Tegoroczne obchody rozpoczną się o godzinie 17.00 na placu Powstańców Wielkopolskich, gdzie odbędzie się uroczyste nadanie imienia Marii z Bociańskich Radomskiej kolejnej ławce pamięci. Następnie uczestnicy wyruszą na spacer herstoryczny, który poprowadzi Agnieszka Słupianek-Winkowska.
Koncerty i ognisko
Od godziny 17.30 wydarzenia przeniosą się do Ogrodu Jordanowskiego, gdzie odbywały się zbiórki pleszewskich skautek. Zaplanowano tam grę terenową „Tropem harcerskiej przygody”, a wieczorem koncert zespołu Wszyscy Byliśmy Harcerzami, wykonującego harcerskie piosenki w rockowych aranżacjach. O 20.45 zapłonie harcerskie ognisko, a o 21.15 wystąpi zespół Red Scalp.
Obozowisko
Przez cały czas działać będzie harcerskie obozowisko, w którym będzie można nauczyć się szyfrowania, wiązania węzłów, majsterkowania i podstaw pierwszej pomocy. Organizatorzy przygotowali także pokazy technik gaśniczych, pianę party, kawiarenkę „Marysieńka”, a także kiełbaski z grilla i tradycyjną grochówkę.
Cdn…
O historii Żeńskiej Drużyny Skautowej im. Królowej Jadwigi napiszę w osobnym artykule. Tymczasem IV Imieniny Anny po raz kolejny przypomną, że historię Pleszewa tworzyły nie tylko znane nazwiska z podręczników, ale również niezwykłe kobiety – od Anny Pleszewskiej, przez Dorę Mukułowską, po druhnę Marię Radomską. Dzięki takim inicjatywom ich dokonania pozostają żywe w pamięci kolejnych pokoleń.
Irena Kuczyńska