Irena Kuczyńska
Region Pleszewski Z historii

Pleszew zawdzięcza pułkownikowi stadion

a pułkownik Pleszewowi zawdzięcza żonę

Skwer z armatą przy ul. Wojska Polskiego nosi imię pułkownika Mieczysława Mozdyniewicza – dowódcy 70 pułku piechoty w latach 1928 – 1935.  W czasie kiedy dowodził pułkiem, Pleszew odwiedził generał Józef Haller oraz dwukrotnie Inspektor Armii gen. Edward Rydz Śmigły.

Skwer przy pomniku otrzyma imię płk. Mieczysława Mozdyniewicza

Mieczysław Mozdyniewicz – dowódca 70 pp w Pleszewie w Pleszewie w latach 30. XX w

Koszary przy dzisiejszej ulicy Wojska Polskiego, zostały zbudowane w ostatnich latach pruskiego panowania, a dokładnie w roku 1914, tuż przed wybuchem I wojny światowej. Być może zlokalizowano je w Pleszewie ze względu na bliskość  granicy z Cesarstwem Rosyjskim? A może Niemcy lokując tu koszary, przygotowywali się do wojny z caratem? O przejściu granicznym w Bogusławiu pisałam w poprzednim poście./http://irenakuczynska.pl/ciekawa-historia-hotelu-boguslaw-przy-dawnej-granicy-rosyjsko-pruskiej/

W 1918 roku, jak czytamy w ,,Wędrówkach po dawnym Pleszewie”, w koszarach rozegrała się bardzo ciekawa historia. Dowódca powstańców wielkopolskich w Pleszewie Ludwik Bociański ubrał się w mundur pruskiego porucznika i poszedł do koszar, żeby powiedzieć żołnierzom (wśród których było wielu Polaków służących w armii pruskiej), że po abdykacji i ucieczce cesarza Wilhelma II przysięga wojskowa ich już nie obowiązuje i mogą spokojnie wyjechać na bezterminowy urlop. W ten sposób, fortelem,  bez rozlewu krwi rozbroił 800 – osobowy pruski garnizon.

Koszary i z lewej kawałek stadionu

W dwudziestoleciu międzywojennym w koszarach stacjonował 70 pułk piechoty, który stał się częścią pleszewskiej społeczności. Ale nie o 70 pułku piechoty chcę pisać, bo nie mogę konkurować w tym względzie z Michałem Kaczmarkiem, który jest największą skarbnicą wiedzy o 70 pp, który wchodził w skład 17 Dywizji Piechoty z dowódcą gen. brygady Stanisławem Taczakiem – organizatorem powstania wielkopolskiego. Mnie interesuje płk. Mieczysław Mozdyniewicz, który dowodził pułkiem najdłużej, bo od 1927 do 1935 roku.  Dużo się dzięki niemu w Pleszewie działo.

70 pp na pleszewskim Rynku

W swojej książce ,,Pułkownik Mozdyniewicz – żołnierz Polski niepodległej”, która była prezentowana w Muzeum Regionalnym w Pleszewie w 2004 roku, Beata Kozłowska pisze, że pułkownik zżył się bardzo z mieszkańcami Pleszewa. To tu spotkał przyszłą żonę – Anielę Janiak. To Mozdyniewicz zainspirował pleszewian do budowy boiska sportowego z trybuną. Plany zrobił i budowę trybuny nadzorował inżynier Antoni Janiak (przyszły teść). Radca Artur Szenic z Korzkiew (pierwszy starosta powiatu pleszewskiego w II Rzeczpospolitej) ofiarował na stadion fundusze oraz materiały. Pułkownik rozbudował też dawne pruskie koszary. Powstały tam stajnie dla koni, kuźnia, pralnia, magazyny.  Pleszewianie wspierali te inwestycje, co potwierdzał syn pułkownika Mirosław Mozdyniewicz, który uczestniczył w promocji książki o ojcu. Dodać trzeba, że Mirosław urodził się w Pleszewie.

70 pułk piechoty dowodzony przez Mozdyniewicza, uczestniczył w życiu społecznym miasta Pleszewa. 25 września 1927 roku Towarzystwo Uczestników Powstania Wielkopolskiego w Pleszewie uroczyście obchodziło na pleszewskim Rynku rocznicę „Cudu nad Wisłą”. Na uroczystość zaproszono samego gen. Józefa Hallera.  W listopadzie 1928 roku na pleszewskim Rynku odbyła się msza św. w 10 – lecie odzyskania niepodległości. Oczywiście z udziałem wojska.

Msza św. polowa na pleszewskim Rynku

Wręczenie sztandaru – uroczystość w koszarach

W sierpniu 1930 roku kolejna wielka uroczystość na Rynku – przekazanie sztandaru pułku, który ufundowali mieszkańcy powiatów: pleszewskiego, jarocińskiego i średzkiego.  Głowę Państwa na pleszewskiej uroczystości reprezentował gen. dywizji Edward Rydz Śmigły.

Parada wojskowa podczas przekazania sztandaru

Z tej okazji wydano w Pleszewie Jednodniówkę 70 PP. Wielki był to dzień nie tylko dla pułku ale dla całego miasta. Inspektor Armii gen. Edward Rydz Śmigły był w Pleszewie jeszcze raz. W sierpniu 1931 roku przeprowadzał inspekcję pułku, co uwieczniono na zdjęciu (wyżej). Z inicjatywy pułkownika Mozdyniewicza odsłonięto  na terenie koszar pomnik Józefa Piłsudskiego, rok później ks. prałat Kazimierz Niesiołowski święcił nowe koszary, które mogły pomieścić cały batalion wojska. 11 listopada 1933 roku poświęcono nowe kasyno wojskowe.

Odsłonięcie pomnika Józefa Piłsudskiego

Wiemy, jak wyglądało życie żołnierzy pod dowództwem płk. Mieczysława Mozdyniewicza.  O 5.00 (w zimie o 6.00) pobudka, wspólna modlitwa, prace porządkowe, śniadanie  i raport. 6.30 (7.30)ćwiczenia przygotowujące do walki. 11.00 powrót do koszar i raport. Po obiedzie i czasie wolnym ok. 13.45 popołudniowe ćwiczenia: zajęcia sportowe, walka na bagnety, ćwiczenia w obronie przeciwgazowej, pogadanki z zakresu nauki o broni…. Po powrocie do koszar o 18.00 rozkaz dzienny, kolacja, czas wolny. 20.45 koniec dnia ogłoszony sygnałem trąbki.  W dni świąteczne zabawy, na które były zapraszane pleszewianki. W lecie pułk wyruszał na kilkutygodniowe ćwiczenia do miejsc koncentracji dywizji.

Orkiestra pułkowa – płk. Mozdyniewicz w środku

Pułkownik stawiał na edukację. 102 podoficerów, po odpowiednich kursach,  uzyskało świadectwa ukończenia szkoły podstawowej. W świetlicy można było słuchać radia, było kino i biblioteka. Działało Koło Towarzystwa Wiedzy Wojskowej, gdzie oficerowie studiowali zagraniczną literaturę wojenną, słuchali wykładów z wiedzy wojskowej.  Uprawiano też sport na nowym stadionie. W roku 1928 pułk zdobył w zawodach sportowo – wojskowych I miejsce.

Przedszkole wojskowe

Staraniem komendanta Mozdyniewicza 6 lutego 1928 roku powstało w Pleszewie koło „Rodziny Wojskowej”. Pułk otworzył też przedszkole dla dzieci wojskowych i pracowników. utworzono Oficerski Fundusz Pożyczkowy oraz Podoficerski Fundusz Pożyczkowy.

Miłość swojego życia spotkał pułkownik Mozdyniewicz w Pleszewie. Była to Aniela Janiak, córka inżyniera Antoniego Janiaka. 10 kwietnia 1933 roku odbył  się ślub. Rok później urodził się w Pleszewie Mirosław. Pleszewianka była drugą żoną pułkownika. Z pierwszego małżeństwa, które zakończyło się rozwodem, miał on córkę Danutę, urodzoną w roku 1924. Taką informację znalazłam na stronie Bohaterowie  Bitwy nad Bzurą.  Z panną Mozdyniewiczówną – córką komendanta,  do Szkoły Podstawowej nr 2 w Pleszewie, uczęszczała pani Zofia Mikołajczak zd Łepek. W swoim albumie pani Zosia posiada zdjęcie, na którym jest też pułkownikówna.

Z lewej przebrana za pajaca Danuta Mozdyniewiczówna, z prawej drugi pajac – Zosia Łepkówna

 

Jeszcze tylko dwa lata pułkownik pracował w Pleszewie. Jego wybitne zdolności dowódcze i organizacyjne zauważono ze stolicy.

Pożegnanie Mozdyniewiczów

16 października 1935 roku wyjechał do Tarnopola, gdzie został dowódcą 12 Dywizji Piechoty. W sierpniu 1939 roku  dostał przeniesienie  na stanowisko dowódcy 55 Dywizji Piechoty w Katowicach, a później dowódcy 17 Dywizji Piechoty w Gnieźnie. Rodzina została w Tarnopolu, miała dojechać później. 17 września 1939 roku sowieci zajęli Tarnopol.  Żona z dziećmi, nie zdążyła Tarnopola opuścić.

17 września 1939 Mozdyniewicz  trafił do niewoli niemieckiej. Przebywał w siedmiu obozach  w tym Oflag X C Lubeck, gdzie był zastępcą konspiracyjnego komendanta obozu gen. Tadeusza Piskora. W Colditz i Doessel był komendantem Tajnej Organizacji Bojowej> Zatwierdziła go Komenda Głowna Armii Krajowej. Po wkroczeniu wojsk sowieckich kierował rozładowaniem obozu w Doessel.W lipcu 1946 roku wrócił do Polski, Poza wojskiem pracował do emerytury. Zmarł w Słupsku, tam jest pochowany. Jego imieniem nazwano jedno z rond w Słupsku.

Płk. Mieczysław Mozdyniewicz posiadał liczne odznaczenia, w tym: Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918 – 1921 (taki sam medal posiada mój dziadek Wincenty Ratajczak) , Krzyż Niepodległości, Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Odznakę za Rany i Kontuzje, Krzyż Niepodległosci, Złoty Krzyż Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyż Walecznych (przyznany czterokrotnie, pierwszy raz w 1921), Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari.

W tym roku mija 80 lat od przybycia płk. Mieczysława Mozdyniewicza do Pleszewa. Dyrekcja Centrum Kształcenia i Wychowania OHP z dyrektorem Krystianem Piaseckim na czele, wystąpiła  z inicjatywą nazwania skweru z pomnikiem „Chwały artylerzystów” czyli armacie przeciwpancernej stojącej przy wejściu do dawnych koszar, imieniem pułkownika. Uroczystości zaplanowano na 23 maja.

23 maj 2017 roku (wtorek)

Główne uroczystości odbędą się na terenie Centrum Kształcenia i Wychowania Ochotniczych Hufców Pracy w Pleszewie:

  • godzina 9.00 msza święta w kościele Najświętszego Zbawiciela w Pleszewie,
  • po mszy świętej składanie kwiatów/zniczy pod tablicą pamięci świętego Jana Pawła II znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła,
  • przemarsz w asyście kompanii reprezentacyjnej i orkiestry wojskowej ulicą Wojska Polskiego do Centrum Kształcenia i Wychowania Ochotniczych Hufców Pracy w Pleszewie ciąg dalszy uroczystości na placu apelowym,
  • hymn państwowy i podniesienie flagi państwowej,
  • powitanie przez przewodniczącego komitetu organizacyjnego,
  • przemówienie Ministra Obrony Narodowej,
  • odsłonięcie tablicy pamięci,
  • odczytanie uchwały Rady Miejskiej o nadaniu imienia jednemu z placów na terenie Pleszewa,
  • apel pamięci i salwa honorowa,

przemarsz kompanii reprezentacyjnej a następnie 20-stominutowy koncert orkiestry Wojska Polskiego z elementami musztry paradnej

Tablica
PŁK. DYPL. MIECZYSŁAW MOZDYNIEWICZ
1896 – 1975
Oficer Legionów, uczestnik wojny
polsko – bolszewickiej
Oficer Armii Polskiej we Francji
Dowódca 70 Pułku Piechoty w Pleszewie 1927 – 1935
Dowódca 17 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty
w składzie Armii Poznań
Komendant tajnej organizacji obozowej
Komendy Głównej Armii Krajowej
Kawaler Złotego Krzyża Orderu Virtuti Militari

Związek Żołnierzy Wojska Polskiego przed pomnikiem

Zdjęcia z książki Beaty Kozłowskiej ,,Pułkownik Mozdyniewicz żołnierz Polski niepodległej””, ze zbiorów Muzeum Regionalnego w Pleszewie, z książki  Michała Kaczmarka ,,70 Pleszewski Pułk Piechoty w fotografii”

Biografia  płk. Mieczysława Mozdyniewicza do przyjazdu do Pleszewa

Mieczysław Stanisław Mozdyniewicz urodził się 13 marca 1896 roku w Zbyszycach, w powiecie nowosądeckim[1]. Ukończył kurs podoficerski przy organizacji „Strzelec” (1913, pseud. Kmiotek). W czerwcu 1914 ukończył szkołę średnią w Krakowie i dwa miesiące później został zmobilizowany przez Związek Strzelecki.

16 sierpnia 1914 roku podjął służbę w 2 Pułku Piechoty Legionów, od 28 września t.r. jako podchorąży. Uczestniczył w walkach tego pułku, w maju 1915 został awansowany na podporucznika. Był kilkakrotnie ranny. Kolejne awanse uzyskał w kwietniu 1916 – porucznika i w sierpniu 1917 – kapitana. W sierpniu 1917 zakończył służbę w 2 Pułku Piechoty Legionów, wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej i objął stanowisko dowódcy kompanii w Szkole Podchorążych. W sierpniu 1918 przydzielono go do sztabu 2 Pułku Piechoty (późniejszego 8 Pułku Piechoty Legionów) w Warszawie. Uczestniczył w rozbrajaniu Niemców.

W listopadzie 1918 został dowódcą batalionu w Dywizji Litewsko-Białoruskiej w Ostrowi Mazowieckiej. W marcu 1919 przeniesiony do Armii Polskiej we Francji pod dowództwem Józefa Hallera. Dowodził tam 5 Batalionem, potem 6 Pułkiem Strzelców Polskich (późniejszym 48 Pułkiem Piechoty Strzelców Kresowych). W grudniu 1919 powrócił z armią Hallera do Polski.

2 stycznia 1920 rozpoczął studia w Wojennej Szkole Sztabu Generalnego. W połowie kwietnia 1920 skierowany został na front celem odbycia praktyki sztabowej. Służył jako oficer operacyjny w Sztabie 1 Armii, a w lipcu i sierpniu tego roku był szefem sztabu Grupy Operacyjnej generała Lucjana Żeligowskiego. W sierpniu 1920 awansowany na majora. Od października do grudnia tego roku był szefem sztabu w Brześciu.

Od stycznia 1921 roku kontynuował naukę w Wyższej Szkole Wojennej, jako słuchacz I Kursu Normalnego. We wrześniu 1921 roku, po ukończeniu kursu i otrzymaniu „pełnych kwalifikacji do służby na stanowiskach Sztabu Generalnego”, został przydzielony do Dowództwa 28 Dywizji Piechoty w Warszawie na stanowisko szefa sztabu. Pełniąc służbę sztabową pozostawał oficerem nadetatowym 72 Pułku Piechoty w Radomiu[2][3]. Z dniem 15 października 1923 roku został przydzielony do Oddziału I Sztabu Generalnego w Warszawie na stanowisku kierownika referatu dyslokacyjnego[4][5][1].

1 grudnia 1924 roku został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 roku i 64. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W czasie przewrotu majowego opowiedział się po stronie rządowej, za co został na krótko zawieszony w czynnościach służbowych i przebywał w areszcie domowym. 11 października 1926 roku został przeniesiony z dyspozycji szefa Sztabu Generalnego do 57 Pułku Piechoty w Poznaniu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. /Wikipedia/

Skomentuj na Facebooku